คำถามธรรมะประจำสัปดาห์ (1 ก.ค. 61) : มตกภัตตชาดก

กระดานถาม – ตอบหมวดหมู่: ธรรมะกับอาจารย์สำรวม สุทธิสาครคำถามธรรมะประจำสัปดาห์ (1 ก.ค. 61) : มตกภัตตชาดก
สำรวม สุทธิสาคร ทีมงาน asked 6 เดือน ago
อ่านบทความเพื่อตอบคำถาม

เรื่องการฆ่าสัตว์ทำบุญอุทิศให้ผู้ตาย


พระศาสดาเมื่อประทับอยู่ ณ พระเชตวัน ทรงปรารภมตกภัต ตรัสพระธรรมเทศนานี้ว่า ถ้าเหล่าสัตว์พึงรู้อย่างนี้ว่า (เอวญฺเจ สตฺตา ชาเนยฺยุ) เป็นต้น

ความพิสดารว่า ในกาลนั้น มนุษย์ทั้งหลายฆ่าสัตว์เป็นอันมาก มีแพะ และแกะเป็นต้นแล้วถวายมตกภัตอุทิศญาติผู้ตายไปแล้ว ภิกษุทั้งหลายเห็นมนุษย์เหล่านั้น กระทำอยู่เช่นนั้น จึงทูลถามพระศาสดาว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ในกาลบัดนี้ มนุษย์ทั้งหลายทำสัตว์มีชีวิตจำนวนมาก ให้ถึงความสิ้นไปแห่งชีวิตแล้ว ย่อมถวายชื่อมตกภัต ในภัตนี้ มีความเจริญอยู่หรือหนอแล”

พระศาสดาตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย ชื่อว่าความเจริญไร ๆ ในปาณาติบาต แม้ที่บุคคลกระทำแล้วด้วยคิดว่า เราจักให้มตกภัต ก็ไม่มี

ในกาลก่อน บัณฑิตทั้งหลายผู้ไปแสดงธรรมในอากาศแล้ว กล่าวโทษในปาณาติบาตนั้นแล้ว ให้ชาวชมพูทวีปทั้งสิ้นละกรรมนี้ แต่บัดนี้ กรรมได้ปรากฏอีกแล้ว เพราะกรรมนั้นเลือนไปพร้อมกับการสิ้นภพ จึงนำอดีตนิทานมาว่า

ในอดีตกาล พระเจ้าพรหมทัตครองราชสมบัติในกรุงพาราณสี พราหมณ์ผู้เป็นอาจารย์ทิสาปาโมกข์ ถึงฝั่งแห่งเวททั้ง ๓ คนหนึ่ง คิดว่า จักให้มหาภัต จึงให้จับแกะตัวหนึ่งแล้วกล่าวกับพวกลูกน้องว่า พ่อทั้งหลาย พวกเธอนำแกะตัวนี้ไปยังแม่น้ำแล้วให้อาบน้ำ สวมพวงดอกไม้ที่คอ ให้เครื่องเจิมประดับแล้วนำมา ลูกน้องเหล่านั้นรับคำว่า “ดีละ” จูงแกะตัวนั้นไปสู่แม่น้ำ ให้อาบน้ำ ประดับแล้วผูกไว้ที่ฝั่งแม่น้ำ แกะนั้นเห็นบุพกรรมของตน เกิดความโสมนัสว่า “ในวันนี้ เราจักพ้นจากทุกข์ชื่อเห็นปานนี้” เป็นเหมือนทำลายหม้อดิน หัวเราะเสียงดัง

ความกรุณาในพราหมณ์เกิดขึ้นว่า “พราหมณ์นี้ฆ่าเราแล้ว จักได้ทุกข์ที่เราได้แล้ว” จึงร้องไห้ด้วยเสียงอันดัง

ครั้งนั้น มาณพเหล่านั้นจึงถามแกะนั้นว่า “แกะเพื่อนรัก ท่านหัวเราะและร้องไห้ด้วยเสียงอันดัง เพราะเหตุไรหนอ จึงหัวเราะ เพราะเหตุไร จึงร้องไห้” แกะกล่าวว่า “พวกท่านพึงถามเหตุนี้กับเรา ในสำนักของอาจารย์ของตน” มาณพเหล่านั้นพาเอาแกะนั้นไป บอกเหตุนั้นแก่อาจารย์ อาจารย์ฟังคำของมาณพเหล่านั้นแล้ว จึงถามแกะว่า “ดูกรแกะ เพราะเหตุไร ท่านจึงหัวเราะ เพราะเหตุไร ท่านจึงร้องไห้”

แกะระลึกถึงกรรมที่ตนทำแล้ว ด้วยฌานเครื่องระลึกชาติ กล่าวแก่พราหมณ์ว่า “พราหมณ์ ในกาลก่อน เราเป็นพราหมณ์ผู้สาธยายมนต์เช่นท่านแล คิดว่า เราจักถวายมตกภัต จึงฆ่าแกะตัวหนึ่ง แล้วได้ถวายมตกภัต เรานั้นถูกตัดศีรษะใน ๔๙๙ อัตภาพ เพราะได้ฆ่าแกะตัวหนึ่ง นี้เป็นอัตภาพที่ ๕๐๐ ของเรา ตั้งอยู่ในที่สุดแล้วเรานั้นเกิดความโสมนัสว่า ในวันนี้ เราจักพ้นจากทุกข์เห็นปานนี้ จึงหัวเราะเพราะเหตุนี้

อนึ่ง เมื่อร้องไห้ ก็ร้องไห้เพราะความกรุณาในท่านว่า “เราฆ่าแกะตัวหนึ่งก่อนแล้ว ถึงทุกข์ด้วยการถูกตัดศีรษะตั้ง ๕๐๐ ชาติ จักพ้นจากทุกข์นั้นในวันนี้ แต่พราหมณ์นี้ฆ่าเราแล้ว จักได้ทุกข์คือการถูกตัดศีรษะสิ้น ๕๐๐ ชาติเหมือนเรา”

พราหมณ์กล่าวว่า “แกะ ท่านอย่ากลัว เราจักไม่ฆ่าท่าน” แกะกล่าวว่า “พราหมณ์ ท่านกล่าวอะไร เมื่อท่านฆ่าก็ดี ไม่ฆ่าก็ดี ในวันนี้ เราไม่อาจจะพ้นจากความตาย” พราหมณ์กล่าวว่า “แกะ ท่านอย่าได้กลัว เราจักปกป้อง คือรักษาเพื่อท่านแล้วเที่ยวไปกับท่านเท่านั้น” แกะกล่าวว่า “พราหมณ์ การรักษาของท่าน มีประมาณน้อย ส่วนบาปที่เรากระทำแล้วมีกำลังมาก”

พราหมณ์ปล่อยแกะแล้วกล่าวว่า “เราจักไม่ให้แม้ใคร ๆ ฆ่าแกะตัวนี้” จึงพาเอาพวกลูกศิษย์เที่ยวไปกับแกะนั้นแล แกะถูกปล่อยแล้ว เริ่มที่จะยื่นคอเคี้ยวกินใบไม้ ในพุ่มไม้ที่อาศัยหินดาดแผ่นหนึ่งเกิดขึ้น ทันใดนั้นเอง สายอสุนิบาตก็ผ่าลงไปที่หินดาดอันนั้น สะเก็ดหินชิ้นหนึ่งแตกจากแผ่นหินนั้น ตกลงไปที่คอของแกะที่ยื่นออกไป ตัดศีรษะของแกะ มหาชนประชุมกันแล้ว ในกาลนั้นพระโพธิสัตว์เกิดเป็นรุกขเทวดาในที่นั้น เมื่อมหาชนนั้นเห็นอยู่นั้นแล พระโพธิสัตว์นั้นนั่งโดยบัลลังก์ในอากาศ ด้วยอัตภาพของเทวดากล่าวว่า “สัตว์เหล่านี้ รู้ผลของกรรมชั่วอย่างนี้อยู่ ไม่พึงกระทำปาณาติบาต” เมื่อแสดงธรรมด้วยเสียงไพเราะ จึงกล่าวคาถานี้ว่า “ถ้าเหล่าสัตว์พึงรู้อย่างนี้ว่า การเกิดนี้เป็นทุกข์ สัตว์ไม่ควรฆ่าสัตว์ เพราะผู้ฆ่าสัตว์ย่อมเศร้าโศก” พระศาสดานำธรรมเทศนานี้มาแล้ว สืบต่ออนุสนธิประชุมชาดกลงว่า ภิกษุทั้งหลาย เราได้เป็นรุกขเทวดาในสมัยนั้นแล


ที่มา พระไตรปิฎก และอรรถกถา แปล พระสุตตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ภาค 1 เล่ม 1 ฉบับมหา มกุฏราชวิทยาลัย หน้า 254

คำถาม
คำถาม
  1. ขณะที่จิตคิดว่า ขอทานนี้จงสิ่งผลไปให้ผู้ที่ตายไปแล้ว จิตของเขาเป็น....
  2. ขณะที่แกะหัวเราะ จิตเป็น .....
  3. ขณะที่แกะร้องไห้ จิตเป็น....

เลือกคำตอบนี้เพื่อตอบคำถาม

ก. กุศล

ข. อกุศล